آستان جانان

فیلم اخراجی­های ۲ که این روزها بر پرده­ی سینماها هست، مثل شماره­ی یک آن با استقبال فراوانی مواجه شده است. فروش میلیاردی آن یکی از نشانه­های استقبال عمومی از این فیلم است. دلایل اصلی این استقبال می­تواند در چند نکته باشد: حضور وسیع هنرپیشگان نام­آور در فیلم؛ پرداخت به موضوع جنگ با استفاده از طنز؛ هم­خوان بودن محتوای فیلم با ادبیات عامه مردم؛ ارائه­ی هنرمندانه و تقریباً منطبق با استانداردهای سینما؛ جسورانه بودن پردازش به مسائل جنگ که کمتر کسی به آن می­توانست بپردازد و این از مسعود ده­نمکی بر می­آمد که سابقه­ی طولانی در جنگ داشت و خود در دورانی رهبری انصار حزب­الله را داشته و سردمدار حملات غیرقانونی به اجتماعات قانونی بوده و عنصر کاملاً خودی محسوب می­شده؛ تبلیغات رسانه­ای و به خصوص سرمایه­گذاری صدا و سیما در مورد آن؛ هر کدام جزئی از عوامل استقبال از فیلم بوده است. در سراسر فیلم اخراجی­های یک و دو نقد آرام و تلخی از اتفاقات پس از جنگ وجود دارد که محتوای این حرف­ها همیشه درد دل رزمندگان اصیلی بوده که در گردونه­ی دنیاگرائی موجود بسیاری از فرماندهان و اهالی جنگ دیروز قرار نگرفته­اند و یا نخواسته­اند قرار بگیرند و البته امکان بازگویی این درددل­ها برای همه کس وجود نداشته است که با جسارتی نسبی به این درددل­ها در فیلم اخراجی­ها اشاره شده است. جدی­ترین و بهترین نکته مشترک بین اخراجی­های یک و دو به تصویر کشاندن شخصیت­هایی است که بسیار پرادعا هستند و تظاهر به دین­داری می­کنند و در مسئولیت­ها به سرعت و به­نام دین برای خود جا رزرو می­کنند، اما وقتی پای مقاومت و سختی و پایمردی به میان می­آید تنها مدعی دیگرانند و کمترین فشاری را تحمل نمی­کنند. از سوی دیگر، شخصیت­های اصلی فیلم اخراجی­های یک و دو گروه فداکاری هستند که با معیارهای گزینشی مسئولان تصمیم­گیر پرادعا هم­خوانی ندارند ولی یک بار در جبهه و یک بار در اسارت بهتر از همه­ی مدعیان از امتحان وطن دوستی سربلند بیرون می­آیند. این بخش می­تواند نیم نگاهی به فراز و نشیب­هایی باشد که خود ده­نمکی آن را طی کرده است. من در تعطیلات عید به ده­نمکی زنگ زدم. هماهنگ کرد که برویم و فیلم را ببینیم. از استقبال فراوان راضی بود و می­گفت استقبال از این فیلم مثل دوم خرداد شده است. به صورت شوخی و جدی هم می­گفت شما در دوم خرداد با کارشکنی ماها روبه­رو بودید ولی من با جبهه­های مختلفی که کارشکنی می­کنند درگیرم. من البته آن جبهه را نمی­شناسم. به اتقاق تاج­زاده و خانواده­هامان رفتیم و دیدیم. کار دیدنی و خوبی بود. خود ده­نمکی و محمدرضا شریفی­نیا که انصافاً در این فیلم هنرنمایی درخشانی کرده است، هم آمدند و کلی خوش و بش کردیم. فردایش در سایت­ها مصاحبه­ای از ده­نمکی منتشر شد که در آن قتل­های زنجیره­ای مورد حمایت ده­نمکی قرار گرفته بود؛ با ادبیات ده­نمکی دوران چماق­داری، و نه ده­نمکی هنرمند واقع­بین. خیلی تعجب کردم. به ده­نمکی sms زدم که واقعاً این حرف­ها مال تو است؟ جواب داد که نه. و اضافه کرد که انتشار این حرف­ها هم در راستای همان کارشکنی­ها علیه فیلم است. گفتم چرا تکذیب نمی­کنی؟ نفهمیدم تکذیب کرد یا نه؟ در هرحال امیدوارم همیشه ما ده­نمکی­ها را در مقام هنرمندی و واقع­بینی ببینیم و این سنت جاری روزگار ما باشد که از فیلم و قلم به جای خشونت استفاده شود. همه­ی دست­اندرکاران اخراجی­ها خسته نباشند.